Kurban Nedir ?

"Kurban kelimesi “ yaklaşmak, yakın olma “ gibi anlamlara gelir.
Dini bir terim olarak kurban: allah’a yaklaşmak ve o’nun rızasını kazanmak için niyet edilerek , belli günlerde kesilen , belli niteliklerdeki hayvana verilen addır.

 DİNLERDE KURBAN

İnsanlık tarihi boyunca hemen hemen her dinde kurban bir ibadet olarak görülmüştür.
İlahi olmayan dinlerden bazılarında bir kısım tahıl ürünleri kurban olarak seçilirken bazılarında da insan kurban edilmiştir. 
Örneğin bir orta Amerika kültürü olan Aytekler, kurban ettikleri insanları 18 Metre derinliğindeki kurban kuyusuna atıyorlardı. İnsan kurban etme Çin, Hint ve bazı Ortadoğu kültürlerinde de görülmüştür.
Kur’an-ı  Kerim’deki şu ayet ilahi dinlerin hepsinde ibadet amacıyla kurbanın sadece hayvanlardan olabileceğini belirtmektedir:

“Biz her ümmete, Allah’ın kendilerine rızık olarak verdiği kurban kesmeye uygun hayvanlardan kurban keserken o’nun adını zikretsinler diye kurban kesme ibadetini meşru kıldık. ..” ( 22 / 34)


HZ. ADEM ZAMANINDAKİ KURBAN

5/27: onlara, Âdem’in iki oğlunun haberini gerçek olarak anlat. Hani birer kurban takdim etmişlerdi de birisinden kabul edilmiş, 
diğerinden ise kabul edilmemişti.( kurbanı kabul edilmeyen kardeş kıskançlık yüzünden) ‘andolsun seni öldüreceğim’ dedi. diğeri de ‘Allah ancak takva sahiplerinden kabul eder’ dedi..

  
HZ. İBRAHİM ZAMANINDA KURBAN

37/ 107: biz, oğluna bedel ona büyük bir kurban verdik
Hz. İbrahim kıssasından genellikle çıkarılan sonuç, “Allah’ın emirleri nefsimizin ya da sevdiklerimizin aleyhine de olsa yerine getirilmelidir. Hz. İbrahim itaatin en güzel örneğidir” şeklindedir. İtaat ilkesi kurbanın bireye bakan en önemli yönlerinden birini anlatmakla birlikte bize göre fazla dikkat edilmeyen bir hikmet daha olabilir: insanın kurban edilmesini önlemek!

Hz. İbrahim zamanında Ortadoğu’da zaman zaman insanların kurban edildiği görülmektedir. Anlayışımıza göre insanın insanı kurban etmesinin önüne geçmek için Hz. İbrahim
İsmail kıssası vesile kılınmıştır. Bütün ilahi dinlerin ortak maksatlarından olan canın korunması ve çocukların korunması ilkelerini düşündüğümüzde bu kıssadan çıkarılacak en büyük hisse insanın ve çocukların korunması için kurbanın sosyo psikolojik bir işlevinin olduğudur.

HZ. MUSA ZAMANINDA KURBANLIK

2/67: bir vakit de Musa, kavmine demişti ki “Allah size bir sığır boğazlamanızı emrediyor”. Onlar da “ bizimle eğlenip alay mı ediyorsun?” dediler. o da “ o gibi cahillerden olmaktan Allah’a sığınırım” dedi.
Burada dikkat edilecek husus, altın bir inek heykeline tapma işini yapmış olan Yahudilere bir katili bulmak için ineğin kesilmesinin emredilmesidir. Burada her ne kadar amaç katili bulmak olsa da asıl ve derinlerdeki amacın ineğin kesilmesi ile aciz bir varlık olduğunun gösterilmesi; kısaca tevhit ilkesinin sadece mantık olarak değil duygulara da kabul ettirilmesidir. Şu halde kurbanın tevhit ilkesi ile bağlantılı bir yönü vardır.
Günümüzde elimizde bulunan Tevrat’ta da kurban ile ilgili pek çok hüküm bulunmaktadır. Hz. Musa ile firavun ’un mücadelesi anlatılırken Hz. Musa’nın kurban kesmek için inananları ile birlikte çöle gitmek istemesi üzerine tanrılık iddia eden firavunun buna izin vermemesi anlatılır. ( Tevrat, çıkış , bab 3 vd. )

Muharref İncil’de ise Hz. İsa’nın insanlığın günahını affettirmek için kurban edildiği anlayışı hâkim olmuştur.
 

HZ. MUHAMMED ZAMANINDA KURBANLIK

108/2: şimdi de rabbine kulluk et ve kurban kes.
6/162: de ki: şüphesiz benim namazım, kurbanım, hayatım ve ölümüm hepsi âlemlerin rabbi Allah içindir.
Hz. Peygambere bu emir hicretin ikinci yılında gelmiştir.
Kurban Allah’a yakınlaşmanın bir aracıdır.
Kurban Allah’a yakınlaşmak amacıyla kesilir. Yüce Allah’ın kesilen kurbanların ne etine ne de kanına ihtiyacı vardır. Kurban kesildiğinde o’na ulaşan, kurban kesenin niyeti, samimiyeti ve takvasıdır.

“ onların ne etleri, ne kanları Allah’a erişir. Fakat sizden o’na yalnız takva ulaşır.” ( hac suresi, 3 )

Kurban kesen her Müslüman Allah’ın emrine boyun eğmiş ve kulluk bilincini koruduğunu ispat etmiş olur. Her kurbanda Müslümanlar, 
Hz. İbrahim ve oğlu İsmail’in Allah’ın buyruğuna uyma konusunda verdikleri başarılı sınavı yeniden hatırlarlar. Kurban keserek kendilerinin de benzer bir itaate hazır olduklarını simgesel olarak göstermiş olurlar.
Kurban, insanlar arasında dayanışmayı sağlar
Kurban toplumda kardeşlik, yardımlaşma ve dayanışma ruhunu canlı tutar. Sosyal adaletin gerçek-eşmesine katkısı vardır.

Kurban ibadetinin amaç – araç tablosu

Amaçlar:

Allah’a yaklaşmak, yalnız o’nun ilah olduğunu hatırlamak, o’nun rızasını kazanmak;
Yani ibadet için ( Hz. Âdem’in iki oğlu, 5/27; Hz. peygambere şükür için kurbanın emredilmesi, 6/162, 108)
İnsanın kurban edilmesini önlemek için ( Hz. İbrahim ve oğlu, 37/107)
Sosyal yardımlaşma ve dayanışma için ( yoksulların gıda ihtiyacını karşılamak ve toplumsal yardımlaşma ve barışı gerçekleştirmek, 22/28,33; 88/28; 110/97)

 
Araç: kurban ibadeti

Değişebilir araç: kurbanın kesiliş tarzı